DAAD müraciətləri tamamilə onlayn şəkildə DAAD Portalı vasitəsilə həyata keçirilir.
Addım 1: DAAD portalı hesabınızı yaradın
Son müraciət tarixindən ən azı 4–6 həftə əvvəl portal.daad.de saytında qeydiyyatdan keçin. Sistem e-poçt təsdiqi tələb edir və müraciətlərin çox olduğu dövrlərdə aktivləşdirilməsi 24–48 saat çəkə bilər.
Addım 2: Müraciət formasını doldurun
Onlayn forma sizin akademik keçmişinizi, tədqiqat təklifinizi (research proposal) və maliyyələşmə tarixinizi əhatə edir. Əsas bölmələrə aşağıdakılar daxildir:
- Şəxsi məlumatlar: Əsas məlumatlar və Almaniyada təhsil almaq üçün motivasiya
- Akademik keçmiş: Dəqiq ÜOMG (GPA) və sinif dərəcələri ilə bütün elmi dərəcələr
- Tədqiqat təklifi: 2000 sözlük layihə təsviri
- Nəşrlərin siyahısı: Bütün akademik məqalələr, təqdimatlar, mükafatlar
Addım 3: Tələb olunan sənədləri yükləyin
Sənədlər PDF formatında və hər biri 5 MB-dan aşağı olmalıdır. Tələb olunan sənədlər:
- CV (maksimum 3 səhifə)
- Diplomlar və transkriptlər
- Dil sertifikatları (Alman dilli proqramlar üçün minimum B1)
- İki tövsiyə məktubu
- Almaniyadakı elmi rəhbərdən (supervisor) qəbul məktubu
Elmi rəhbərin məktubu çox vacibdir. DAAD Almaniya universitetində təsdiqlənmiş elmi rəhbərliyi olmayan müraciətlərə baxmayacaq. Potensial elmi rəhbərlərlə müraciət müddətindən 6–8 ay əvvəl əlaqə saxlamağa başlayın.
Addım 4: Təqdim edin və izləyin
Müraciətinizi son gün Almaniya vaxtı ilə saat 23:59-a qədər təqdim edin. Gecikmiş müraciətlər avtomatik olaraq rədd edilir — heç bir istisna yoxdur. Təqdim etdikdən sonra müraciət nömrəsi olan təsdiq e-poçtu alacaqsınız. Portalda statusunuzu izləmək üçün bu nömrədən istifadə edin.
Tələb olunan sənədlərin təfərrüatları
Akademik transkriptlər
Bitirdiyiniz və ya dərəcə almadığınız bütün universitetlərin transkriptlərini yükləyin. Transkriptlərdə aşağıdakılar görünməlidir:
- Fərdi fənn qiymətləri
- Kredit saatları və ya ECTS ekvivalentləri
- Ümumi GPA və ya kurs üzrə sıralama
- Qiymətləndirmə sisteminin izahı
Ölkəniz fərqli qiymətləndirmə sistemindən istifadə edirsə, qiymət ekvivalentlərinin rəsmi izahını əlavə edin. Bir çox müraciətlər qiymətləndirmə şkalası aydın olmadığı üçün uğursuz olur.
Dil Sertifikatları
İngilis dilli proqramlar üçün IELTS 6.5+ və ya TOEFL 90+ tələb olunur. Alman dilli proqramlar üçün DSH-2, TestDaF 4 və ya Goethe C1 lazımdır.
DAAD iki ilə qədər köhnə olan dil sertifikatlarını qəbul edir, lakin bəzi universitetlərin daha ciddi tələbləri ola bilər. Hədəf universitetinizlə ayrıca dəqiqləşdirin.
Tövsiyə məktubları (Letters of Recommendation)
İki akademik tövsiyə məktubu təqdim etmək məcburidir. Onlardan ən azı biri sonuncu ali təhsil pilləniz üzrə elmi rəhbəriniz tərəfindən yazılmalıdır.
- Akademik fəaliyyətiniz və potensialınız
- Tədqiqat bacarıqlarınız və müstəqilliyiniz
- Təklif olunan tədqiqat layihəsinə uyğunluğunuz
- Xaricdə təhsil almaq üçün müvafiq şəxsi keyfiyyətləriniz
Şablon tövsiyə məktubları dərhal nəzərə çarpır və şansınızı azaldır. Tövsiyə edən şəxslərə layihəniz və hədəfləriniz barədə xüsusi məqamları qeyd etmələrini xahiş edin.
DAAD seçim prosesi və zaman qrafiki
Mərhələ 1: Administrativ yoxlama (Noyabr – Dekabr)
DAAD əməkdaşları müraciətlərin əsas tələblərə cavab verdiyini yoxlayır. Müraciətlərin təxminən 20%-i bu mərhələdə aşağıdakı səbəblərdən rədd edilir:
- Çatışmayan sənədlər
- Uyğunluq qaydalarının pozulması (səhv vətəndaşlıq, elmi dərəcənin çox köhnə olması)
- Texniki xətalar (korlanmış fayllar, yanlış formatlar)
Mərhələ 2: Akademik qiymətləndirmə (Yanvar – Mart)
Sizin sahəniz üzrə alman alimləri müraciətləri dörd meyar əsasında qiymətləndirirlər:
- Akademik mükəmməllik (40%): Qiymətlər, nəşrlər, akademik potensial
- Tədqiqatın keyfiyyəti (30%): Layihənin reallığı, orijinallığı, metodologiyası
- Almaniya ilə aktuallıq (20%): Niyə məhz Almaniya? Niyə bu konkret universitet/elmi rəhbər?
- İnkişafa təsiri (10%): Bunun doğma ölkənizə nə xeyri olacaq?
Mərhələ 3: Seçim komitəsi (Aprel – May)
Yekun komitəyə alman alimləri, DAAD əməkdaşları və bəzən tərəfdaş qurumların nümayəndələri daxil olur. Onlar ən yüksək reytinqli müraciətləri nəzərdən keçirir və yekun qərar qəbul edirlər.
Nəticələrin Açıqlanması
Uğurlu namizədlər adətən oktyabrda başlayacaq təqaüdlər üçün May-İyun aylarında cavab alırlar. Gözləmə siyahısında (waitlist) olan namizədlər digərləri imtina edərsə, avqust ayına qədər təklif ala bilərlər.
Rədd edilmiş namizədlərə balları göndərilir, lakin ətraflı şərh verilmir. Növbəti il müraciətinizi əhəmiyyətli dərəcədə təkmilləşdirərək yenidən cəhd edə bilərsiniz.
Nə vaxt Digər Seçimlərə Baxılmalıdır?
Əgər siz:
- Artıq PhD dərəcəsinə sahibsinizsə (Humboldt postdoktorantlar üçün daha yüksək təqaüd təklif edir)
- Yüksək səviyyəli STEM tədqiqatları ilə məşğul olursunuzsa (Max Planck daha yaxşı laboratoriya imkanlarına malikdir)
- Aİ ölkələrindənsinizsə (DFG-də millətlərə görə məhdudiyyət yoxdur).
Tez-tez yol verilən DAAD müraciət səhvləri
- Elmi rəhbərlə bağlı səhvlər: Ən böyük səhv müraciətdən əvvəl Almaniyadan elmi rəhbər tapmamaqdır. DAAD rəsmi qəbul məktubu tələb edir — “Mən beynəlxalq tələbələrə rəhbərlik etməkdə maraqlıyam” tipli qeyri-rəsmi e-poçtlar keçərli deyil. Müraciətdən 8–10 ay əvvəl professorlara qısa layihə xülasəsi (maks 200 söz) və CV-nizi göndərməyə başlayın.
- Tədqiqat təklifindəki problemlər: Bir çox təklif ya çox qeyri-müəyyən, ya da qeyri-real dərəcədə iddialı olduğu üçün rədd edilir. Sizin 2000 sözlük təklifiniz mövcud resurslarla 2–3 il ərzində yerinə yetirilə bilən olmalıdır.
- Dil sertifikatı məsələləri: İngilis dilini bilməyin kifayət etdiyini düşünməyin. İngilis dilli proqramlar belə gündəlik həyat və inzibati işlər üçün əsas alman dili (A2-B1) tələb edə bilər.
İş hüquqları və məhdudiyyətlər
DAAD təqaüdçüləri təqaüdlərinə təsir etmədən ildə 120 tam və ya 240 yarım gün işləyə bilərlər. Bu, adətən kafedrada assisstentlik və ya yarımştat tədqiqat işlərini əhatə edir. Bununla belə, əsas diqqətiniz PhD tədqiqatınız olmalıdır. DAAD illik hesabatlar vasitəsilə akademik tərəqqini izləyir.
DAAD Təqaüdündən Sonra
DAAD təqaüdçülərin təhsilini bitirdikdən sonra öz ölkələrinə qayıtmasını gözləyir — buna “qayıdış öhdəliyi” deyilir. Məzun olduqdan sonra ən azı iki il öz ölkənizdə yaşamalısınız.
Bu tələbin bəzi istisnaları var:
- Beynəlxalq təşkilatlarda işləmək üçün icazə (waiver) üçün müraciət edə bilərsiniz.
- Ölkənizdə fəaliyyət göstərən Alman şirkətlərində işləmək də “qayıdış” sayılır.
- Bəzi alimlər Almaniyada qalma müddətini uzadan postdok tədqiqatları üçün əlavə maliyyə alırlar.
Məzun olduqdan sonra siz dünya üzrə 600 000-dən çox üzvü olan liflong DAAD məzunları şəbəkəsinə qoşulursunuz və Almaniyaya qısamüddətli yenidən dəvət proqramlarına müraciət etmək hüququ qazanırsınız.
FAQ (Tez-tez verilən suallar)
Eyni vaxtda birdən çox DAAD proqramına müraciət edə bilərəmmi?
Bəli, eyni ildə bir neçə DAAD proqramına müraciət etmək üçün heç bir məhdudiyyət yoxdur. Lakin, yalnız bir təqaüd təklifini qəbul edə bilərsiniz.
DAAD təqaüdü almaq üçün Alman dilində danışmalıyam?
İngilis dilli proqramlar üçün Alman dili tələb olunmur, lakin şiddətlə tövsiyə olunur. Hətta A2 səviyyəsində alman dili şansınızı artırır və gündəlik həyatı asanlaşdırır. Alman dilli proqramlar üçün isə minimum B1 tələb olunur.
PhD təhsilimi təqaüd müddətində bitirməsəm nə baş verir?
Təhsilinizdə qənaətbəxş irəliləyiş göstərdiyiniz halda, DAAD elmi rəhbərinizin dəstəyi ilə təqaüd müddətini bir dəfə olmaqla 12 aya qədər uzada bilər. Bundan sonra isə son təhsil iliniz üçün alternativ maliyyə mənbəyi tapmalı və ya təhsilinizi öz vəsaitiniz hesabına maliyyələşdirməlisiniz.
Ailəm DAAD təqaüdü ilə mənimlə Almaniyaya gələ bilərmi?
Bəli, DAAD ailə müavinəti təqdim edir (həyat yoldaşı üçün aylıq €276, hər uşaq üçün aylıq €138). Ailə üzvlərinizin ayrıca viza müraciətlərinə ehtiyacı olacaq.
