Hard bacarıqlar (texniki bacarıqlar) və soft bacarıqlar (şəxsi bacarıqlar) arasındakı əsas fərq onların necə əldə olunması və iş mühitində necə tətbiq edilməsidir.
Hard bacarıqlar adətən təhsil, kurs və ya xüsusi təlimlər vasitəsilə qazanılır. Bunlara müəyyən proqram təminatından, avadanlıqdan və ya alətdən istifadə etməyi tələb edən texniki biliklər daxildir.
Soft bacarıqlar isə daha çox insanın xarakteri və davranış xüsusiyyətləri ilə əlaqəlidir və adətən həyat boyu inkişaf etdirilir. Bu bacarıqlar vaxtın idarə edilməsi, ünsiyyət qurmaq, komanda ilə işləmək və çətin vəziyyətlərdə düzgün qərar vermək kimi hallarda istifadə olunur. Onlar müxtəlif peşələrdə və iş yerlərində tətbiq oluna bildiyi üçün transfer edilə bilən bacarıqlar hesab edilir.
Hard skills (texniki bacarıqlar) nədir?
Hard bacarıqlar (texniki bacarıqlar) təhsil, iş təcrübəsi və ya digər həyat təcrübələri nəticəsində əldə edilən konkret bilik və bacarıqlardır. Məsələn:
- Qida xidməti və ya pərakəndə satış sahəsində çalışmısınızsa, POS (Point of Sale) sistemindən istifadə etməyi bilə bilərsiniz.
- Mühasibatlıq dərsi keçmisinizsə, Microsoft Excel proqramında işləməyi bacara bilərsiniz.
- Xarici dil öyrənmisinizsə, həmin dildə sərbəst danışa bilərsiniz.
Hər peşənin özünəməxsus texniki bacarıqları var. Məsələn:
- Memar layihələndirmə proqramlarında işləməyi bacarmalıdır.
- Tibb bacısı insan anatomiyasını bilməlidir.
- Yanğınsöndürən xüsusi avadanlıqlardan istifadə etməyi və yanğını söndürməyi bacarmalıdır.
Bəzi sahələrdə bu bacarıqlara əvvəlcədən sahib olmaq vacibdir, lakin bəzi işəgötürənlər texniki bacarıqları iş zamanı öyrətməyə hazır olurlar.
Ən çox tələb olunan hard bacarıqlar
- İki və ya daha çox xarici dil bilmək
- Verilənlər bazasının idarə edilməsi
- Adobe proqramları ilə işləmək
- Şəbəkə təhlükəsizliyi
- SEO/SEM
- Statistik analiz
- Məlumatların analizi (Data Mining)
- Mobil tətbiqlərin hazırlanması
- İstifadəçi interfeysi (UI) dizaynı
- Marketinq kampaniyalarının idarə olunması
- Məlumat saxlama sistemlərinin idarə edilməsi
- Proqramlaşdırma dilləri (Perl, Python, Java, Ruby və s.)
Soft bacarıqlar (yumşaq bacarıqlar) nədir?
Soft bacarıqlar insanın həm fərdi şəkildə, həm də başqaları ilə birlikdə necə işlədiyini müəyyən edən şəxsi keyfiyyətlər və davranış xüsusiyyətləridir.
Məsələn, effektiv ünsiyyət işəgötürənlərin ən çox dəyər verdiyi soft bacarıqlardan biridir. Digər nümunələr isə etibarlılıq, komanda işi və aktiv dinləmədir.
Hard bacarıqlar texniki tapşırıqları yerinə yetirmək üçün vacib olduğu halda, soft bacarıqlar sağlam və məhsuldar iş mühitinin formalaşmasına kömək edir. Buna görə də işəgötürənlər adətən həm texniki, həm də şəxsi bacarıqlara sahib namizədlərə üstünlük verirlər.
Bəzi hallarda işəgötürənlər texniki bacarıqları daha güclü olan namizəddən daha çox, inkişaf etmiş soft bacarıqlara sahib namizədi seçə bilərlər. Çünki texniki bacarıqları öyrətmək çox vaxt daha asandır, halbuki empatiya, açıqfikirlilik və güclü ünsiyyət kimi keyfiyyətləri sonradan inkişaf etdirmək daha çətin ola bilər.
Məsələn, insan resursları sahəsində işləmək istəyirsiniz, lakin məlumat analizi proqramlarında təcrübəniz yoxdur. Əgər əvvəlki iş yerlərinizdən və ya müəllimlərinizdən empatiyanızı, ünsiyyət bacarığınızı və açıqfikirliliyinizi təsdiqləyən tövsiyələriniz varsa, işəgötürən sizi texniki bilikləri daha güclü, lakin şəxsi bacarıqları zəif olan namizəddən üstün tuta bilər. Çünki proqramlardan istifadə etməyi öyrətmək, insanın xarakterini dəyişməkdən daha asandır.
Ən çox tələb olunan soft bacarıqlar
- Dürüstlük
- Etibarlılıq
- Effektiv ünsiyyət
- Açıqfikirlilik
- Komanda işi
- Yaradıcılıq
- Problem həll etmə
- Tənqidi düşünmə
- Uyğunlaşma bacarığı
- Təşkilatçılıq
- Öyrənməyə həvəs
- Empatiya
Hard və soft bacarıqları CV-də necə göstərmək olar?
CV hazırlayarkən “Bacarıqlar (Skills)” bölməsi yaradın və müraciət etdiyiniz vəzifəyə uyğun olan bacarıqları qeyd edin. Bu xüsusilə texniki bilik tələb edən vakansiyalar üçün vacibdir.
Hansı bacarıqları vurğulamalı olduğunuzu müəyyən etmək üçün vakansiyanın tələblərini diqqətlə oxuyun. İş elanlarında adətən tələb olunan bacarıqlar “Requirements” (Tələblər), “Education” (Təhsil) və ya “Desired Skills” (Arzu olunan bacarıqlar) bölmələrində qeyd olunur.
Həm hard, həm də soft bacarıqlar karyera uğuru üçün vacibdir. İnsanlar bu bacarıqları fərqli yollarla qazansalar da, iş müraciətindən əvvəl hər ikisini inkişaf etdirmək mümkündür. CV-yə yalnız vəzifə ilə birbaşa əlaqəli olan və təcrübənizlə dəstəklənən bacarıqları daxil edin.
Müsahibə zamanı bacarıqlarınızı necə nümayiş etdirmək olar?
Müsahibə mərhələsində həm soft, həm də hard bacarıqlarınızı nümayiş etdirmək imkanı əldə edirsiniz. İşəgötürən texniki biliklərinizi yoxlamaq üçün sizdən portfel təqdim etməyi və ya praktiki testdən keçməyi tələb edə bilər.
Soft bacarıqlarınızı göstərmək üçün:
- Müsahibəyə vaxtında və ya bir qədər tez gəlmək (punktuallıq və etibarlılıq)
- Göz təması saxlamaq (aktiv dinləmə)
- Suallara aydın və səlis cavab vermək (effektiv ünsiyyət)
- Təcrübəniz və CV-niz barədə dürüst danışmaq (dürüstlük)
- Müsahibin dedikləri ilə bağlı əlavə suallar vermək (aktiv dinləmə və maraq)
Hard bacarıqlarınızı göstərmək üçün:
- Təcrübə və təlimləriniz haqqında ətraflı danışmaq
- Rəqəmsal və ya fiziki portfel təqdim etmək
- Texniki sualları düzgün cavablandırmaq
- İşlə bağlı məntiqli əlavə suallar vermək
- Bacarıq testlərini uğurla yerinə yetirmək
Hard və soft bacarıqlarınızı nümayiş etdirməyin ən təsirli yolu əvvəlki təcrübənizdən konkret nümunələr təqdim etməkdir. Bunun üçün STAR metodundan istifadə etmək tövsiyə olunur:
- S (Situation) – Vəziyyəti təsvir edin.
- T (Task) – Qarşıya qoyulan tapşırığı izah edin.
- A (Action) – Həmin tapşırığı yerinə yetirmək üçün hansı addımları atdığınızı izah edin.
- R (Result) – Əldə etdiyiniz nəticəni paylaşın.
Bu üsul cavablarınızı daha məntiqli və aydın təqdim etməyə kömək edir, həmçinin müsahibə götürən şəxsin təcrübənizi daha yaxşı qiymətləndirməsini asanlaşdırır.
Mənbə: Indeed
